DOLAR: 18.8 TL
EURO: 20.5 TL

GİRESUN YÖRESİNDE BAZI ANLATILAR (1)

1 yıl önce
1.266 kez görüntülendi

Resim bulunamadı
Reklam
Adana dul escort Çukurova dul escort Seyhan dul escort Ankara dul escort Mamak dul escort Etimesgut dul escort Polatlı dul escort Pursaklar dul escort Haymana dul escort Çankaya dul escort Keçiören dul escort Sincan dul escort Antalya dul escort Kumluca dul escort Konyaaltı dul escort Manavgat dul escort Muratpaşa dul escort Kaş dul escort Alanya dul escort Kemer dul escort Bursa dul escort Eskişehir dul escort Gaziantep dul escort Şahinbey dul escort Nizip dul escort Şehitkamil dul escort İstanbul dul escort Merter dul escort Nişantaşı dul escort Şerifali dul escort Maltepe dul escort Sancaktepe dul escort Eyüpsultan dul escort Şişli dul escort Kayaşehir dul escort Büyükçekmece dul escort Beşiktaş dul escort Mecidiyeköy dul escort Zeytinburnu dul escort Sarıyer dul escort Bayrampaşa dul escort Fulya dul escort Beyoğlu dul escort Başakşehir dul escort Tuzla dul escort Beylikdüzü dul escort Pendik dul escort Bağcılar dul escort Ümraniye dul escort Üsküdar dul escort Esenyurt dul escort Küçükçekmece dul escort Esenler dul escort Güngören dul escort Kurtköy dul escort Bahçelievler dul escort Sultanbeyli dul escort Ataşehir dul escort Kağıthane dul escort Fatih dul escort Çekmeköy dul escort Çatalca dul escort Bakırköy dul escort Kadıköy dul escort Avcılar dul escort Beykoz dul escort Kartal dul escort İzmir dul escort Balçova dul escort Konak dul escort Bayraklı dul escort Buca dul escort Çiğli dul escort Gaziemir dul escort Bergama dul escort Karşıyaka dul escort Urla dul escort Bornova dul escort Çeşme dul escort Kayseri dul escort Kocaeli dul escort Gebze dul escort İzmit dul escort Malatya dul escort Manisa dul escort Mersin dul escort Yenişehir dul escort Mezitli dul escort Erdemli dul escort Silifke dul escort Akdeniz dul escort Anamur dul escort Muğla dul escort Bodrum dul escort Milas dul escort Dalaman dul escort Marmaris dul escort Fethiye dul escort Datça dul escort Samsun dul escort Atakum dul escort İlkadım dul escort Adıyaman dul escort Afyonkarahisar dul escort Ağrı dul escort Aksaray dul escort Amasya dul escort Ardahan dul escort Artvin dul escort Aydın dul escort Balıkesir dul escort Bartın dul escort Batman dul escort Bayburt dul escort Bilecik dul escort Bingöl dul escort Bitlis dul escort Bolu dul escort Burdur dul escort Çanakkale dul escort Çankırı dul escort Çorum dul escort Denizli dul escort Diyarbakır dul escort Düzce dul escort Edirne dul escort Elazığ dul escort Erzincan dul escort Erzurum dul escort Giresun dul escort Gümüşhane dul escort Hakkari dul escort Hatay dul escort Iğdır dul escort Isparta dul escort Kahramanmaraş dul escort Karabük dul escort Karaman dul escort Kars dul escort Kastamonu dul escort Kırıkkale dul escort Kırklareli dul escort Kırşehir dul escort Kilis dul escort Konya dul escort Kütahya dul escort Mardin dul escort Muş dul escort Nevşehir dul escort Niğde dul escort Ordu dul escort Osmaniye dul escort Rize dul escort Sakarya dul escort Siirt dul escort Sinop dul escort Sivas dul escort Şanlıurfa dul escort Şırnak dul escort Tekirdağ dul escort Tokat dul escort Trabzon dul escort Tunceli dul escort Uşak dul escort Van dul escort Yalova dul escort Yozgat dul escort Zonguldak dul escort

Halk anlatıları (efsane, masal, eski olaylar, vs.), bağrından çıktığı yörenin kültürel köklerine dair önemli şifreler içermektedir. Öyle ki halk anlatıları, yöre insanının geçmişte kalan gündelik yaşamına, olaylara bakış açılarına, inanışlarına, eğitime, kültüre; insana bakış açılarına dair sözlü veriler barındırmaktadır. Bu yazıda, Giresun’un Dereli ilçesinin Bahçeli (eski adıyla Geğrez) mahallesinden derlediğimiz bazı halk anlatılarını nakledeceğiz. Bu sözlü verilerin kayda geçirilmesi, hem yöre kültürünün hem de Türk kültürünün havuzunda bir yer edinmesi, unutularak yok olmasının önüne geçecektir.
Söz konusu yörede adı geçen “Sarı Gelin Efsanesi” şöyle anlatılmaktadır:
“Muhacir Yeri” adıyla anılan bir yer için eskiden ölen bir Rum gelinin hikâyesi anlatılmaktadır. Genç yaşta ölen gelinin ruhu bazı gecelerde, bazı insanlara görünürmüş. Sarı Gelin’i gördüğünü söyleyen kimseler, gördüklerini şu şekilde naklediyormuş: Sisli ve kapkaranlık gecede, ışıkların içinden sarı saçlı bir genç kız çıkarmış; etrafında da on iki tane ışık topu döner dururmuş. Gören kimseler ise o anda donar kalır, hareket edemezlermiş. Aynı efsaneye bağlı bir hikâye de şöyledir: Miras yoluyla Muhacir Yeri’ne sahip olan birisi, yerinin sınırlarını belirlemek için kazıklar hazırlamış ve kazıkları oraya taşımış. Daha ilk kazık çakılırken yarısına dek toprağa gömülmüş ve o anda etrafa çok kötü kokulu bir duman yayılmış. Kazığı çakan kişi günlerce hasta olup yatmış ve yaşamı boyunca bedeninde çirkin lekeler oluşmuş. Sarı Gelin kazığı çakan kişiyi lanetlemiş.
Yörede anlatılan başka bir anlatı da “Gökten İnen Kandiller”dir: Köyde tanınmış, saygın bir yaşlı kadın varmış. Kuşluk vaktinde kalkar, su almak için evinin önünde bulunan çeşmeye gidermiş. Henüz güneş doğmadan, yine bir gün su almak için çeşme başına inmiş. Gökyüzünde üç ışık belirdiğini görmüş. İzlemeye devam etmiş. Yaşlı kadının “kandil” diye adlandırdığı bu ışıklar kendisine doğru yaklaşıyormuş. Kadın git gide çok korkmaya başlamış; ışıklar yere doğru iniyormuş. Kadın korkudan iyice hareketsiz kalmış. Tarifine göre kandiller birer öküz büyüklüğünde imiş. Etrafa yaydıkları ışıklar ise insanı kör edecek kadar kuvvetliymiş. Kadın korkudan dualar etmeye başlamış ve en sonunda olanca gücüyle çığlık atmış. Evdekiler uyanmış ve kadının yanına koşuşmuşlar. Ancak onlar gelinceye dek kandiller göğe yükselmiş. Ardından, kandiller hızlı bir şekilde ışık izi bırakarak aşağı yönde uçarak kaybolmuşlar. Olayın bu son kısmını, yaşlı kadının çığlığını duyup evden gelenler ve köylülerden bazıları görmüşlerdir. “Gökten inen kandiller”, yıllar sonra yörede yaşanan uzun kıtlığın habercisi olarak yorumlanmış.
Yörede anlatılagelen, eskiler arasındaki bir inanma yahut efsaneye dayanan “Öküzbalık ve Sinek” hikâyesi vardır ki bu da şöyledir: Dünya, Öküzbalık’ın iki boynuzu arasındaymış ve dünyanın bulunduğu boşlukta sürekli bir sinek uçak uçuyormuş. Ay tutulması için, bu sineğin dünyaya yaklaştığı ve ayın önüne geldiği söylenirmiş. Ay tutulunca insanlar dışarı çıkar, sineği korkutmak ve oradan uzaklaştırmak için tencere çalar, gürültü çıkarırlarmış. Yanı sıra bağırıp çağırırlarmış. Silahı olanlar silah patlatırmış. Sinek korkarak kaçmadığında dünyayı boynuzları arasında tutan Öküzbalık rahatsız olup silkelenirmiş ve dünya sallanarak alt üst olurmuş. Deprem böyle olurmuş.
Her yörede dünyanın biçimi, konumu, ay ve güneş tutulması gibi hususlarda yukarıdaki anlatıya benzer halk efsaneleri bulunmaktadır. Bilimsel gelişmelerin henüz toplumun her kesimine, bilhassa kırsala ulaşamadığı çağların ürünü olan bu inanmalar, bilimin, eğitimin, kitle iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla “inanma” olmaktan çıkmış, söz varlığı içinde salt bir anlatı olarak kalmıştır. Ancak anlatıda geçen “öküz, sinek, tencere çalma, silah atma, bağırma” gibi ibareler insanların bilmediğini, bildiklerinden yola çıkarak tasvir etmesiyle ilgili olmakla birlikte, en eski Türk geleneklerinin son asırlara dek taşındığının göstergesidir. Yazıda aktarılan diğer anlatılar da içerdiği imgeler bakımından ayrıca ele alınmalıdır: Örneğin, “gelin” anlatısı Anadolu’da değişik versiyonlarıyla çokça bulunmaktadır ki sadece Giresun yöresinde bile pek çok “Gelin Kayası” anlatısına rastlamak mümkündür. Yörede mevki adlarında da “Gelin Kayası /Gelin Kaya”ya rastlanmaktadır. Sarı Gelin efsanesinde dikkat çeken bir imge de “on iki tane ışık topunun dönmesi”dir. Buradaki sayı ve dönüş hareketi rastgele birer olgu olmamakla birlikte, diğer anlatıdaki “erken kalkma, kuşluk vakti, kandil, üç ışık, ışıkların gökten inmesi” gibi imgeler de rastlantısal ve sıradan değildir.-Devamı Haftaya-

Reklam
Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Yukarı Çık